Đèn giao thông là một thiết bị giao thông đường bộ phổ biến trên thế giới có vai trò giúp điều tiết giao thông và đảm bảo an toàn cho người di chuyển trên đường. Tuy nhiên, ít ai biết được rằng lịch sử ra đời của cột đèn giao thông cũng có những câu chuyện thú vị trước khi thịnh hành như hiện nay.
Trước khi ô tô ra đời, giao thông trên đường phố chủ yếu là xe ngựa, xe kéo và người đi bộ. Do đó, nhu cầu điều tiết giao thông chưa thực sự cấp thiết. Tuy nhiên, với sự phát triển của giao thông cơ giới, tình trạng ùn tắc và tai nạn giao thông ngày càng tăng cao. Điều này đã đặt ra một yêu cầu cấp thiết phải có một thiết bị giúp điều tiết giao thông an toàn và hiệu quả. Và đó cũng là lúc, câu chuyện lịch sử cột đèn giao thông chính thức được ra đời.
Đèn giao thông hay còn được gọi là tín hiệu giao thông. Đây là một thiết bị được sử dụng để điều khiển giao thông tại những nơi có lượng người tham gia giao thông đông đúc, thường là tại ngã ba, ngã tư đông xe qua lại. Mọi người khi tham gia giao thông đều cần phải tuân theo sự chỉ dẫn của hệ thống đèn tín hiệu với nguyên tắc: Đỏ - dừng; xanh - đi; vàng - chuẩn bị dừng lại. Mặc dù là một thiết bị xuất hiện phổ biến trên thế giới nhưng ít ai biết rằng, lịch sử đèn giao thông cũng có câu chuyện của riêng nó.
Trước năm 1868, thế giới khi đó vẫn chưa biết đến khái niệm trụ đèn giao thông là gì. Giao thông trên đường phố lúc ấy chủ yếu là xe ngựa, xe kéo và người đi bộ. Do đó, việc điều tiết giao thông là một điều không cần thiết và không được quan tâm nhiều. Tuy nhiên, với sự phát triển của công nghệ và giao thông cơ giới, việc điều tiết giao thông đã trở thành một vấn đề cấp thiết hơn bao giờ hết.
Mẫu trụ đèn tín hiệu giao thông đầu tiên trên thế giới được phát minh bởi nhà phát minh người Anh, John Peake Knight, vào năm 1868. Cột đèn này được đặt tại ngã tư Great George Street và Bridge Street ở London tại vương quốc Anh. Vào thời điểm đó, cột đèn chỉ có hai cánh tay quay bằng gỗ và mỗi cánh tay có một đèn báo hiệu màu đỏ, màu xanh. Đèn đỏ được sử dụng để báo hiệu cho xe ngựa và người đi bộ dừng lại, trong khi đó thì đèn xanh có vai trò báo hiệu cho xe cộ, người đi bộ được phép đi.
Tuy nhiên, thiết kế này không thực sự hiệu quả vì người tham gia giao thông khi ấy thường nhầm lẫn giữa đèn xanh và đèn đỏ. Vì vậy, vào năm 1912 thì thành phố Salt Lake City ở Mỹ đã quyết định sử dụng màu vàng để thay thế cho màu đỏ. Điều này giúp tăng cường tính hiệu quả của hệ thống đèn giao thông và tránh gây ra những nhầm lẫn cho người tham gia giao thông.
Sau khi thành công với việc thay thế màu đỏ bằng màu vàng, các thành phố khác trên thế giới cũng áp dụng màu vàng vào hệ thống đèn giao thông của mình. Tuy nhiên, chỉ đến năm 1920 thì màu vàng mới được chính thức thêm vào trong hệ thống đèn giao thông. Kể từ đó, hệ thống đèn giao thông với ba màu xanh, đỏ, vàng đã trở thành tiêu chuẩn trên toàn thế giới.
Để tránh những cuộc biểu tình của nhân dân thì vào năm 1952, toàn quyền Đông Dương đã ngay lập tức đưa ra Nghị định yêu cầu với các điều khoản về người và phương tiện khi đi qua ngã ba, ngã tư.
Cụ thể, hai hàng đanh sẽ được đóng trước ngã tư có hình tròn với đường kính khoảng 15cm nhô lên khỏi mặt đường. Lúc đó, khi đèn đỏ thì các phương tiện giao thông phải dừng trước ở hàng đanh thứ nhất, còn đèn vàng thì các phương tiện phải qua hàng đanh thứ hai, đèn xanh thì tất cả sẽ được đi. Còn người đi bộ sẽ đi ngang qua hai đường đanh.
Cho đến năm 1954, khi Việt Nam chia cắt thành Bắc và Nam, việc sử dụng đèn giao thông cũng bị ảnh hưởng. Các cột đèn giao thông ở Bắc và Nam được sản xuất và lắp đặt riêng biệt, gây ra sự khác biệt về thiết kế và màu sắc. Cụ thể thì vào năm 1960, miền Bắc mới bắt đầu được xuất hiện ba cụm đèn tín hiệu với ba màu: xanh - đỏ - vàng ở Ngã năm của Cửa Nam, ngã tư Điện Biên Phủ và cuối cùng là ngã tư Tràng Tiền - Hàng Bài.
Với sự phát triển của công nghệ, các nước trên thế giới đã tìm ra nhiều biến thể khác nhau của mẫu đèn tín hiệu giao thông để tăng tính hiệu quả và an toàn cho giao thông. Dưới đây là một số ví dụ về hệ thống đèn giao thông ở các nước trên thế giới:
Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã phát triển và cho thi công đèn tín hiệu giao thông loại mới với hai cột mũi tên chỉ dẫn. Điều này giúp người tham gia giao thông dễ dàng hơn trong việc xác định hướng đi và tránh nhầm lẫn. Hệ thống này đã được áp dụng tại một số khu vực đông đúc ở Trung Quốc và được đánh giá là rất hiệu quả.
Thay vì sử dụng đèn halogen truyền thống, nhiều nước đã chuyển sang sử dụng đèn LED trong hệ thống đèn giao thông của mình. Đèn LED có tuổi thọ lâu hơn và tiết kiệm điện năng hơn so với đèn halogen, giúp giảm chi phí bảo trì và hoạt động hiệu quả hơn.
Với sự phát triển của công nghệ, các nước cũng đã áp dụng hệ thống đèn giao thông thông minh để tăng tính hiệu quả và an toàn cho giao thông. Hệ thống này có thể tự động điều chỉnh đèn tín hiệu dựa trên lưu lượng giao thông thực tế và giúp giảm thiểu tai nạn và ùn tắc giao thông.
Trên đây là những chia sẻ về lịch sử ra đời cột đèn giao thông mà Công ty giao thông đô thị Sao Tháng Năm muốn gửi đến bạn. Có thể thấy, từ khi được phát minh vào năm 1868, cột đèn giao thông đã trở thành một phần không thể thiếu trong việc điều tiết giao thông và đảm bảo an toàn cho người tham gia giao thông trên toàn thế giới khi di chuyển trên đường.
Tham khảo thêm:
Cách đi ngã tư đèn xanh đèn đỏ đúng luật giao thông
Khi đèn tín hiệu giao thông màu vàng bật sáng được đi không?
Biển báo giao thông là gì? Các loại biển báo giao thông phổ biến